Արաբական թվեր, ինչպես նաև՝ հինդու-արաբական թվեր կամ հնդարաբական թվեր,, տասական թվային համակարգ, որն ունի հետևյալ թվանշանները՝ 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9: Սա հիմնված է հնդարաբական թվային համակարգի վրա և ամենատարածված նշանային համակարգն է ժամանակակից աշխարհում։ Նրանում թվերը բաղկացած են թվանշաններից, որոնցից յուրաքանչյուրը իրենից արժեք է ներկայացնում։ Զրոյի ներմուծումը, որն առաջ էր քաշվել դեռևս հնդիկ մաթեմատիկոսների կողմից 500 թվականին, ի կատար են ածում արաբները։ Դա ավելի է հեշտացնում հաշվողական համակարգը, և հնարավորություն է տալիս բավարարվել տասը թվանշաններով։ Արաբական թվերին նախորդած հռոմեական թվերում զրո նիշը գոյություն չուներ, որի պատճառով մեծ թվեր գրելիս առաջանում էին դժվարություններ, և դա բարդացնում էր հաշվողական համակարգը։

Թվային համակարգն ընդունվել է պարսիկ և արաբ մաթեմատիկոսների կողմից՝ Արաբական խալիֆայության մայրաքաղաք Բաղդադում, ապա արաբների միջոցով տարածվել Միջերկրական ծովի ավազանում։ Կա վարկած, որի համաձայն արաբական թվերը աբջադիայի թվերի (արաբերենի այբուբեն) առավել կատարելագործված տեսակն են, որոնք մշակվել էին դեռևս Մաղրեբում (Մարոկկո և Ալժիր)։ Թվերի ժամանակակից տեսքը զարգացել է Հյուսիսային Աֆրիկայում՝ որպես նախահիմք ունենալով հնդկական և արաբական թվերը։ Դա տեղի է ունեցել Բեջայա քաղաքի հայտնի իտալացի մաթեմատիկոս Ֆիբոնաչիի կողմից, ով ստեղծել է սեփական թվերը։ Որոշ ժամանակ անց թվային համակարգն ընդունվում է ամբողջ քաղաքակիրթ աշխարհում, ավելի ուշ՝ եվրոպացի գաղութարարաների կողմից ստանում է համաշխարհային տարածում։

Արաբական թվային համակարգն ընդունվում է նաև արաբական երրներից արևելք գտնվող իսլամադավան մի քանի երկրներում (Իրան, Աֆղանստան, Պակիստան), որտեղ կիրառվում է որոշ փոփոխություններով։ Տարբերելու համար, դրանց անվանում են «արևելյան արաբական թվեր», իսկ բուն արաբական թվերը երբեմն ընդունված է անվանել նաև «արևմտյան» արաբական թվեր։

Առաջադրանքներ

• Սևացրած բառերի բացատրությունները գտիր բառարանում։
  շառավիղ – Ճուղ
  վիթխարի – Չափազանց խոշոր
  վայրագ – Դաժան
  դյուրաբորբոք – Հեշտ բորբոքվող
  քմահաճ – Իր ուզածով
  սրընթաց –  Արագորեն ընթացող՝ վազող՝ շարժվող
  
• Բառարանի միջոցով բացատրածդ բառերով կազմկր գեղեցիկ բառակապակցություններ։
  
• Դեղինով նշվածները բառակազմորեն վերլուծիր և դրանց ածանցներից յուրաքանչյուրով կազմիր երկուական նոր բառ։
  ամենահաստ = ամեն + ա +հաստ = ամենաբարձրահասակ
  բնավորությամբ = բնավոր +ու +թյամբ = գեղեցկությամբ
  անզուսպ = ան + զուսպ = անբախտ
  Սափրիչ = սափ + րիչ = Գրիչ
  բնական – բնա + կան = հայկական
• Մի քանի բառով բնութագրիր քեռի Խոսրովին։
  Քեռի Խոսրովը ուներ շատ հաստ բեղեր , Մեծ ուժեղ գլուխ ուներ և  սև մազերով ծածկված հուժկու գլխով :
  
• Արամի զարմիկ մուրադն իր խելառ բնավորությամբ ո/ւմ էր նման։
  Արամի զարմիկ Մուրադն խելառ բնավորությաբ նման էր Քեռի Խոսրովին։
• Բացատրիր մոխրագույնով նշված արտահայտության իմաստը։
  ծնունդ էր առել
  Ծնունդն առելը դա նշանակում է ինչ ,որմեկը ծնել է երեխա ։

ԲԱՌԱԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆ

Բառիմաստ

33.Մի բառով գրի´ր:

ա) Առարկա, որը վերից վար կախվելով՝ ծածկում, փակում  է որևէ բան: Դա նաև բեմն է  բաժանում հանդիսասրահից:
Վարագույր

բ) Միջատ, որ երկու թև ունի ու բարալիկ կնճիթ, որով սնվում է: Իսկ սնվում է արյունով:
Մոծակ

գ) Արհեստավոր, որն զբաղվում է երեսը սափրելու, մազերը կտրելու, հարդարելու գործով:
Վարսահարդար

դ) Պղնձյա առարկա, որի մեջ մետաղյա լեզվակ է կախված: Բարակ կամ հաստ պարանով լեզվակը պատերին են խփում՝ հնչեցնելու համար:
Զանգակ

35.Ի՞նչ  է  նշանակում․ բացատրիր մեկին, ով չի ճանաչում այդ առարկան։

հեռախոս, գիրք, սեղան, ականջ, ծաղիկ:

Հեռախոսը էկրան է , որը ցույց է տալիս տարբեր ծրագրեր , կարողանում ենք զանգել մեր հարազտներին , կարող ենք խաղ խաղալ ,և ժամը նայել օդի ջերմաստիճանը նայել և շատ այլ բաներ ։
Գիրքը թղթից պատրաստված 100 – ական էջեր են ,որոնք մեզ տալիս են գիտելիքներ թեմայի մասին ։
Սեղանը առարկա է , որը կարողանում ենք դնել մեր իրերը , կարող ենք ուտելիք ուտել սեղանը պահում է մեր իրերը ,որը դնում ենք վրան ։
Ականջը մարմնի մասն է , որը ունեն բոլոր մարդիկ աշխարհում , ականջի շնորհիվ մենք լսում ենք տարբեր ձայներ ,գեղեցկության համար նաև ծակում են և քցում ականջող ։
Ծաղիկը բույս է , որը բնության մի մասնիկ է , Շատ գեղեցիկ տեսք և հոտ ունեն , Բայց եթե չենք ջրում և արև բավարար չի լինում նա սկսում է թառամել ։(

36.Ա և Բ շարքերը համեմատի՛ր և պարզի´ր, թե ո՞րն է դրանց տարբերությունը:

Ա. Արև, թռչուն, ռնգեղջյուր, ստեղծել, մարդ:

Բ. Րևա, ռնչթու, ույջեռնգղր, ծղետսլե, արդմ:

38. Օգտվելով 36 առաջադրանքից փորձի՛ր բացատրել, թե ի՞նչ է բառը:

39.Բացատրի´ր, թե  գլուխ  բառը ամեն մի նախադասության մեջ  ի՞նչ իմաստով է կիրառված՝ փոխարինելով  խելք, ղեկավար,  կատար, ծայր, մաս, վրա բառերով: Ո՞ր նախադասության  մեջ գլուխ բառն այլ բառով չես կարող փոխարինել:

Արջը գլուխը բարձրացրեց:

Սարի  գլխին ինչ-որ բան է փայլում:

Այս մարդը  գլուխ չունի:

Գրքի առաջին գլուխը շատ հետաքրքիր էր:

-Իսկ ո՞վ էր ձեր գլուխը,- որոտաց զորավարը՝դիմելով գլխիկոր զինվորներին:

Ինչ-որ մեկը թերթ է մոռացել պահարանի գլխին:

Գերանի գլխից բռնի՛ր:

Առաջին նախադասության մեջ գլուխ բառը կոնկրետ գլխին է վերաբերվում ,իսկ եկրորդ նախադասության մեջ փոխաբերական իմաստով ։

40.Ընդգծված բառը նախադասության մեջ ի՞նչ իմաստով է կիրառված: Այդ բառը ո՞ր նախադասության մեջ է հիմնական իմաստով գործածված:

Ծաղիկը բացվեց ու ձգվեց դեպի արևը:
Ծաղիկը գրված է ուղիղ իմաստով ։

Հարսանիքի բոլոր կենացները ծաղիկներին էին ուղղված:
Հարսանիքի բոլոր կենացները աղջիկներին էին ուղված ։

Մեր ծնողներն ասում են, թե մենք ենք կյանքի ծաղիկները:
Մեր ծնողներն ասում են , թե մենք ենք կյանքի ամենա սիրունը ։

Շատ լավ գործ եք սկսել. սա դեռ ծաղիկն է, պտուղները հետո եք տեսնելու:
Շատ լավ գործ եք սկսել սա դեռ սկիզբն է պտուղները հետո եք տեսնել ։

Իր երկիրը հասնելուց հետո էլ իշխանը չէր մոռանում այն ամրոցի ծաղիկ տիրուհուն:
Իր երկիրը հասնելուց հետո էլ իշխանը չէր մոռանում այն ամրոցի գեղեցիկ տիրուհուն:

Առաջադրանքներ

• Սևով նշված բառերը բառարանի օգնությամբ բացատրեք։
  տենչանք – Մեծ ցանկություն
  տոհմ  – Մի նախահորից սերված մարդկանց խումբ
  հռչակված – Բարի անուն, համբավ, փառք
• ախորժելի – Հաճելի, դուրեկան
  գավակ – Ձիու հետևի կողմը՝ մինչև մեջքը
  արշավ – Մարդկանց որևէ կազմակերպված խմբի շարժվելը՝ գնալը որևէ տեղ
  զարմիկ – Հորեղբոր՝ քեռու՝ հորաքրոջ՝ մորաքրոջ որդի
• Բառարոնով բացատրած բառերից յուրաքանչյուրով կազմեք մեկական նախադասություն։
  Նա տենչանք ունի գնալ Փարիզ ։
  Բաբայաների տոհմը շատ մեծ է ։
  Այն աղջկա մայրիկը հռչակված Նկարչուհի է ։
  Այս ուտելիքը ,որ նա կերավ շատ ախորժալի էր ։
• Այն օրը ձիու գավակը մաքուր չեր ։
  Իմ մայրիկը երեկ գնացել էր արշավի։
  Այն օր ես գնացել էի իմ զարմիկի մոտ ծնունդ նշելու ։
• Դեղինով նշված բառերը բառակազմորեն վերլուծեք, դրանց արմատներով նոր բառեր կազմեք։
  Լուսամուտ – լույս + ա + մուտք =լուսաբաց
  ամենազարմանալի – ամենա + զարմանալի = ամենագեղեցիկ
  ազնվություն – ազնիվ + ություն = նկարչություն
  շնչառություն – շունչ + ա + ություն = շնչառություն
  ծայրամաս – ծայր + ա + մաս =ծայրանկյուն
  մրգաստան -միրգ + աստան =մրգապատ
  
• Ինչո՞ւ Արամը Մուրադին խելառ չէր համարում, եթե բոլորն այդ կարծիքին էին։
  Արամը մուրադին խելառ չեր համար քանի , որ իմ կարքծիով նրան սիրում էր ։
• Ինչո՞ւ Արամը զարմացավ, երբ իր զարմիկ Մուրադին տեսավ ձիու վրա նստած։
  Արմամը զարմացավ քանի , որ նրանք աղքատ էին և չեին կարող ձի գնել ։
• Բնութագրիր Ղարօղլանյանների գերդաստանը։
  Ղարօղլանյանների գերդաստանը ազնիվ էր և աղքատ։
• Ըստ Արամին Մուրադի արածն ինչո՞ւ գողություն չէր։
  Այդ գողություն չեր քանի, որ չէր գողացել վաճառելու համար այլ հեծնելու ։

Եղվարդի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, եկեղեցի Հայաստանի Եղվարդ քաղաքում։ Այն կառուցվել է 1301 թվականին՝ Քրիստոնեությունը Հայաստանում պետական կրոնի տարածման հազարամյակի առթիվ։

Տեսակ	եկեղեցի
Երկիր	Հայաստան
Տեղագրություն	Կոտայքի մարզ, Եղվարդ
Դավանանք	Հայ Առաքելական Եկեղեցի
Թեմ	Կոտայքի թեմ
Հոգևոր կարգավիճակ	գործող
Ներկա վիճակ	Կանգուն
Կազմված է	Խաչքար, Խաչքար, Խաչքար, Խաչքար, Խաչքար, կազմող` Քիրամ, Խաչքար, Խաչքար և Խաչքար Մեծ եղեռնի զոհերին
Ժառանգության կարգավիճակ	մշակութային հուշարձան Հայաստանում[1]
Անվանված	Մարիամ Աստվածածին
Ճարտարապետական ոճ	հայկական ճարտարապետություն
Կառուցման ավարտ	1301 թ.
Հիմնադրված	1301
Գմբեթ	1