All posts by arshibabayan

Պատմություն 7

Տարեկան ամփոփում, 7-րդ դաս.

Leave a comment

Սիրելի սովորող, խնդրում եմ տեղադրել համապատասխան հղումները:

Մայիս ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.
Մայիս ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.

Ապրիլ ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.
Ապրիլ ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս․

Մարտ ամսվա հաշվետվություն, 7-րդ դաս.
Մարտ ամսվա հաշվետվություն, 7-րդ դաս.

Հասարակագիտական ստուգատես
Հասարակագիտական ստուգատես
Փետրվար ամսվա հաշվետվություն

Փետրվար ամսվա հաշվետվություն

Դեկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.
Դեկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.

Նոյեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.,նոյեմբերի 25-30-ը
Նոյեմբերի ամփոփում

Հոկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.
Հոկտեմբեր ամսվա ամփոփում, 7-րդ դաս.

Սեպտեմբեր ամսվա ամփոփում
Սեպտեմբեր ամսվա ամփոփում

Սիրելի սովորող, ընտրիր մեկ թեմա այդ թեմայի շրջանակում գրիր էսսե:

Ամփոփիչ էսսե

Սիրելի սովորողներ սովորում ենք էսսե գրել , ստորև ներկայացված է էսսեի կառուցվածքը: Ընտրել հնարավոր վերնագրերից մեկը ևգրել էսսե էսսեի կառուցվածքին համապատասխան :

Ի՞նչ կարող է սովորել ժամանակակից դեռահասը պատմությունից

Պատմություն 7

Ի՞նչ կարող է սովորել ժամանակակից դեռահասը պատմությունից

Leave a comment

Մեր օրերում, երբ տեխնոլոգիաները զարգանում են վայրկյանների արագությամբ, իսկ ապագան թվում է թվայնացված ու անճանաչելի, շատ դեռահասներ իրենց հարց են տալիս՝ իսկ ինչո՞ւ սովորել պատմություն։ Թվում է, թե դարեր առաջ տեղի ունեցած իրադարձությունները, հին թագավորներն ու պատերազմները որևէ կապ չունեն սմարթֆոնների և արհեստական բանականության դարաշրջանի երիտասարդի հետ։ Սակայն իրականում պատմությունը ոչ թե պարզապես անցյալի մասին հուշերի գիրք է, այլ մի յուրօրինակ կողմնացույց, որն օգնում է մեզ կողմնորոշվել ներկայում և կերտել ապագան։

Առաջին հերթին, պատմությունը մեզ սովորեցնում է հասկանալ մեր սեփական ինքնությունն ու արմատները։ Յուրաքանչյուր դեռահաս կյանքի մի փուլում փնտրում է իր տեղն աշխարհում, իսկ այդ տեղը գտնելու համար պետք է իմանալ, թե որտեղից ես գալիս։ Օրինակ՝ սովորելով Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից գրերի գյուտի կամ դարավոր գոյամարտերի մասին, մենք հասկանում ենք, որ մեր լեզուն ու մշակույթը պատահականություն չեն, այլ մեծ ջանքերի ու պայքարի արդյունք։ Սա երիտասարդին տալիս է պատասխանատվության զգացում և հպարտություն իր ազգային պատկանելության հանդեպ։

Բացի այդ, անցյալի իրադարձությունների վերլուծությունը զարգացնում է քննադատական մտածողությունը, ինչն այսօր չափազանց կարևոր է տեղեկատվական հեղեղի մեջ ճիշտն ու սուտը տարբերելու համար։ Պատմությունը լի է սխալների և դրանց հետևանքների օրինակներով։ Երբ ուսումնասիրում ենք, թե ինչպես են կործանվել հզոր կայսրությունները՝ ներքին երկպառակությունների կամ սխալ կառավարման պատճառով, մենք տեսնում ենք պատճառահետևանքային կապերը։ Դա նման է պատրաստի կյանքի դասագրքի, որտեղ ուրիշների սխալների վրա կարելի է սովորել, թե ինչպիսի որոշումներ չպետք է կայացնել այսօր։

Իմ կարծիքով, պատմությունից դեռահասի քաղած ամենամեծ դասը մարդկային կամքի և տոկունության ուժն է։ Երբ ընթերցում ենք պատմական այնպիսի դրվագներ, երբ մեր նախնիները հայտնվել են անհուսալի թվացող իրավիճակներում, բայց կարողացել են վերածնվել, դա մեզ ուժ է տալիս։ Ժամանակակից կյանքի դժվարությունների, քննությունների սթրեսի կամ անձնական ձախողումների պահին պատմական հերոսների օրինակը հիշեցնում է՝ ոչ մի անկում վերջնական չէ, եթե կա առաջ գնալու կամք։

Եզրափակելով միտքս՝ կարող եմ ասել, որ պատմությունը միայն հնագույն թանգարան չէ, որտեղ չի կարելի ոչինչ ձեռք տալ։ Այն կենդանի գիտություն է, որն այսօրվա դեռահասին սովորեցնում է լինել ավելի խելամիտ, հեռատես և արժանապատիվ։ Անցյալի դասերը յուրացնելով է միայն, որ մեր սերունդը կկարողանա խուսափել հին սխալներից և կառուցել ավելի լավ ու խաղաղ ապագա։

ԹԳՀԳ

Հաշվետվություն ԹԳՀԳ

Leave a comment

Ձոն AI-Մայրիկիս համար պատրաստել եմ օգտագործելով Sora:
Ֆիլմերի Աշխարհը– պրեզենտացիա , որը պատրաստել եմ gamma-ի օգնությամբ
Պրեզենտացիա-մեկ, այլ պրեզենտացիա , որը պատրաստել եմ presentations.ai-ով։
Ֆիզիկա առարկայից հարցաշար– հարցաշար որը պատրաստել եմ wordwall-ի օգնությամբ
RAM – Ստացա RAM- մասին իմֆորմացիա Gemini-ից և DeepSeek-ից։
Lights, Camera, Quiz!– Մեկ այլ պրեզենտացիա ,որը պատրատել եմ genially օգնությամբ։

Երկրաչափություն 7, Հանրահաշիվ 7

Երկրաչափություն և Հանրահաշիվ։Տարեկան Հաշվետվություն

Leave a comment

Հանրահաշիվ
Տարեվերջյան ամփոփիչ առաջադրանքներ
Ապրիլ ամսվա հաշվետվություն
Թվային ֆունկցիա, տրման եղանակները 
Լրացուցիչ առաջադրանքներ ուղիղ և հակադարձ համեմատականություն թեմայից
Ուղիղ և հակադարձ համեմատականություն 
Սյունակային դիագրամներ և գրաֆիկներ
Կորդինատային հարթություն
Ֆունկցիա
Թվային բազմություն
Բազմություններ, ենթաբազմություններ, առաջադրանքներ
Բազմություններ։4/6/26
Բազմություններ
Բազմանդամի վերլուծումը արտադրիչների
Կրճատ բազմապատկամն բանաձևեր — կրկնություն-ամրապնդում
Տարբերության խորանարդի բանաձևը
Գումարի խորանարդի բանաձևը
Կրկնություն
Խորանարդների գումարն ու տարբերությունը
Քառակուսիների տարբերություն
Մաթեմատիկայի օր կրթահամալիրում:Արագ հաշվարկ
Մաթեմատիկայի օր կրթահամալիրում․
Կրկնություն․ գումարի և տարբերության քառակուսին
Տարբերության քառակուսի
Գումարի քառակուսին կրճատ բազմապատկման բանաձևեր
Մաթեմատիկան AI-ի կիրառմամբ
Բազմադամներ, բազմանդամների կատարյալ տեսք
Գումարի քառակուսին
Բազմանդամների գումարն ու տարբերությունը
Նույնություններ, նույնաբար հավասար արտահայտություններ
Բազմանդամների արտադրյալը։Կրկնություն
Երկու բազմանդամների արտադրյալը
Միանդամի և բազմանդամի բազմապատկում
Դաս 16:Կրկնություն
Դաս 15:Միանդամի և բազմանդամի բազմապատկումը
Դաս 2․ Միանդամի հասկացություն
Կրկնություն
Երկրաչափություն
Տարեվերջյան ամփոփիչ առաջադրանքներ
Կից և հակադիր անկյուններ  թեմայի կրկնություն։
Առնչություններ եռանկյան անկյունների և կողմերի միջև
Խնդիրներ եռանկյան անհավասարության մասին
Ամփոփիչ առաջադրանք
“Եռանկյունների անհավասարություն”։Լրացուցիչ առաջադրանքներ
Եռանկյունների անհավասարություն
Եռանկյան անհավասարություն
Առնչություններ եռանկյան կողմերի և անկյունների միջև
Եռանկյան անկյունների գումարը
 Երկրաչափական խնդիրներ։4/1/26
«Եռանկյուն։ Երկրաչափական կառուցումներ»


Գրականություն 7

ԱՌԻՒԾԸ ԵՒ ՄԱՐԴԸ

Leave a comment

Զօրաւոր առիւծ մը, որ նստած էր ժայռի մը վրայ, կը տեսնէ որ գազանները
սարսափահար կը վազէին։ Առիւծը կը հարցնէ, թէ ինչո՞ւ կը փախէին եւ
որմէ՞ կը վախնային։
–Դուն ալ փախիր,- կ’ըսեն,- որովհետեւ մարդը կու գայ։
–Ո՞վ է մարդը,- կը հարցնէ Առիւծը,- եւ ի՞նչ է անոր ուժը, որ կը փախիք
անկէ։
–Կու գայ եւ քեզի ալ կը վնասէ,- կ’ըսեն։
Իր ուժերուն վստահ՝ Առիւծը կը մնայ իր տեղը։ Եւ ահա կու գայ հողագործ
մարդ մը։
–Եկուր կռուինք,- կ’ըսէ հպարտ Առիւծը։
–Շատ լաւ,- կ’ըսէ մարդը,- բայց քու զէնքերդ հետդ են, մինչ իմիններս
տունն են։ Քեզ կապեմ, որպէսզի չփախիս, իսկ ես երթամ եւ բերեմ զէնքերս,
որպէսզի կռուինք։

Առիւծը կ’ըսէ.
–Երդում ըրէ, որ պիտի գաս եւ ես կ’ընդունիմ ըսածդ։
Մարդը երդում կ’ընէ եւ Առիւծը կը համաձայնի կապուիլ։
Մարդը կը հանէ պարանը եւ Առիւծը պինդ* կը կապէ կաղնիի ծառին, ապա
ծառէն կը կտրէ հաստ ճիւղ մը եւ կը սկսի զարնել Առիւծին։
Առիւծը կը գոչէ.
–Աւելի զօրաւոր եւ անխնայ զարկ կողերուս, որովհետեւ այս խելքիս միայն
այսպիսի ծեծ կը վայելէ։

Փաթեթի առաջին առակը կարդա’ և փոխադրի’ր արևելահայերեն։
Մի օր զորավոր առյուծը նստած էր ժայռի վրա և տեսնում էր ,որ գազաները վախեցած վազվզում են։Առյուծը հարցնում է թե ինչ է եղել, ինչից եք վախենում։Նրանք ասում են արիր դու էլ փախիր մարդը գալիս է։ Նա հարցնում է ով է մարդը , նա ով է ,որ այդպիսի վախում եք։ Նա կգա և քեզ էլ կվնասի ,ասաց նա։Առյուծը վստահ լինելով իր ուժերով մնում է իր տեղը և ահա գալիս է հողագործ մարդը։ Առյուծը ասում է արիր կռվենք։Մարդն ասում է լավ ,բայց սպասիր քեզ կապեմ ,որ չպախչես քո զենքերը հետդ են իսկ , իմը չէ սպասիրր գնամ բերեմ ու գամ։Առյուծն ասում է երդվա ,որ ետ կգաս ու ես կդնունեմ։ Մարդը սուտ երդվում է և ասում լավ։ Մարդը ամուր կկապի առյուծին կաղնու ծառին և մի ճյուղ հանելով կսկսի զարկել առյուծին։Առյուծը սկսում է ցավից գոռալ։Ավելի զորավոր և անխնայ զարկ ինձի ,քանի որ խելքս սխալ ,որոշում է կատարել։

Գրի’ր առակի ասելիքը
Առակը ուզում էր ասել , որ երբեք այդպես ինքնավստահ մի եղեք ինչպես զորավոր առյուծը։

English 7

Coffee

Leave a comment

Coffee
Coffee is a drink made from the beans of the arabica tree, a small tree that grows in tropical climates. The beans are harvested from its fruit.
The arabica tree grows wild in Ethiopia. About 1,000 years ago, monks noticed that after eating its berries, they stayed awake longer and had more energy. Other Africans made wine from the berries or mixed them with fat and ate them. Sometime later, seeds of the tree arrived in the Arabian Peninsula, where the plants have been grown ever since. Arabians discovered how to take the beans out of theberries, roast them over high heat, grind them up, and boil them in water to make “kahweh” (coffee). Coffee became very important to Muslim people. Their religion forbids them to drink alcohol, but they could drink coffee with their friends. By the 1300s, Arab traders
and Muslims traveling to the holy shrine of Mecca were telling other Muslims about “kahweh.” Coffee made its way to Turkey in the 1500s and to Italy in the 1600s. A trader from Venice introduced it to northern Europe, where coffeehouses became very fashionable.
Coffee was not grown outside of Africa or Arabia until the late 1600s. The Arabians tried to control its production, but in 1616, some Dutch adventurers stole an arabica
tree. The Dutch used it to start coffee plantations in their colonies in Indonesia and the South Pacific.
In 1723, a French naval officer managed to get a tree to Martinique, a French colony in the Caribbean. Fifty years later, coffee trees were growing throughout Central America.
In 1727, a military aide to the Emperor of Brazil snuck a tree branch out of French Guiana. By 1906, Brazil was the world’s largest coffee producer and still is. Today, about 50 countries produce coffee for world markets.
Use all new words in your own sentences
Arabica-A specific species of coffee tree
The arabica coffee bean is highly praised by coffee lovers for its smooth flavor and sweet aroma.
Harvest-Gathered or collected a crop when it is ripe and ready.
Once the crops are fully ripe, they are harvested by hand to ensure only the best quality is collected.
Peninsula-A piece of land that is almost entirely surrounded by water but is connected to a larger mainland.
Italy is a famous European peninsula known for its boot-like shape and incredible culinary history.
Forbids-Refuses to allow something;
The sign at the entrance strictly forbids visitors from bringing food or drinks into the museum.
Colonies-Areas or countries that are controlled and settled by a more powerful, distant country.
Many European nations established trading colonies around the world to secure valuable resources like sugar and tea.
Naval-Relating to a country’s navy, warships, or military maritime operations.
The country’s naval fleet was responsible for protecting the busy shipping lanes across the Atlantic.

Աշխարհագրություն 7

Աշխարհի բնական ռեսուրսների հիմնական խմբերը, դրանց տեղաբաշխումը

Leave a comment

Պատասխանել հարցերին

1.Որքա՞ն են հողային և ջրային ռեսուրսներով մարդկության ապահովվածության ցուցանիշները:
Հողային ռեսուրսներով ապահովվածությունը սովորաբար չափվում է մեկ շնչին ընկնող հողատարածքի մակերեսով:

2.Որքա՞ն են հանքային ռեսուրսների տեսակները, դրանց տարածման առանձնահատկությունները:
Հանքային ռեսուրսները լինում են երեք հիմնական տեսակ․

Ոչ մետաղային – աղ, կրաքար, մարմար, գիպս, կավ և այլ շինանյութեր ու հումքեր։
Վառելիքային (էներգետիկ) – նավթ, բնական գազ, ածուխ, տորֆ և այլն։
Մետաղային – երկաթ, պղինձ, ոսկի, արծաթ, ալյումին և այլ մետաղների հանքաքարեր։

Հանքային ռեսուրսները Երկրի վրա անհավասար են տարածված։

3. Որո՞նք են կենսաբանական և ռեկրեացիոն ռեսուրսները:
Կենսաբանական ռեսուրսներ են համարվում բույսերի և կենդանիների աշխարհը, որոնք մարդը օգտագործում է իր կարիքների համար։ Դրանց մեջ մտնում են անտառները, ձկնային պաշարները, վայրի կենդանիները, մշակովի բույսերը և այլն։

Ռեկրեացիոն ռեսուրսներ են բնության այն պայմաններն ու վայրերը, որոնք օգտագործվում են հանգստի, զբոսաշրջության, առողջության վերականգնման և բուժման նպատակով։ Օրինակ՝ լեռներ, անտառներ, լճեր, հանքային աղբյուրներ, ծովափեր և առողջարանային վայրեր։

Պատմություն 7

Մայիսի 20-25, առաջադրանք, 7-րդ դաս.

Leave a comment

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել Համաշխարհային պատմության դասագիրքը:

Սիրելի սովորող, ընտրիր այս թեմաներից մեկը, կատարիր ուսումնասիրություն մեկ էջի սահմանում, գրիր՝ ինչ գիտեիր այդ թեմայի շրջանակում, ինչ իմացար, ինչ կուզեիր ավելին իմանալ:

§12 | ԽԱՉԱԿՐԱՑ ԱՐ ՇԱՎԱՆՔՆԵՐԸ……………………………………………………………………………………… 105
§13 | ԱՆԳԼԻԱՆ ՄԻՋ ՆԱԴԱՐՈՒՄ……………………………………………………………………………………………. 113
§14 | ՖՐԱՆՍԻԱՆ ՄԻՋ ՆԱԴԱՐՈՒՄ………………………………………………………………………………………… 118
§15 | ԳԵՐՄԱՆԻԱՆ ՄԻՋ ՆԱԴԱՐՈՒՄ……………………………………………………………………………………… 124
§16 |    «ՄԻՆՉԿՈԼՈՒՄԲՈՍՅԱՆ ԱՄԵ ԲՈՍՅԱՆ ԱՄԵՐԻԿԱՅԻ»
ՔԱՂԱՔԱԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ ԹՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ……………………………………………………………………………………… 130
§17 | ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԽԱ ԼԻՖԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ…………………………………………………………………………….. 138
§18 | ՄՈՆՂՈԼԱԿԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԿԱՆ ԿԱՅՍՐՈՒԹՅՈՒՆԸ……………………………………………………………………………… 143
§19 | ­ ­ՉԻՆԱՍՏԱՆԸ ՄԻՋ ՍՏԱՆԸ ՄԻՋՆԱԴԱՐՈՒՄ ……………………………………………………………………………………… 147
§20 | ­ ­ՀՆԴԿԱՍՏԱՆԸ ՄԻՋ ՆԱԴԱՐՈՒՄ ………………………………………………………………………………….. 152
§21 | ­ ­ՃԱՊՈՆԻԱՆ ՄԻՋ ՆԱԴԱՐՈՒՄ ……………………………………………………………………………………….. 157

Ես կընտրեմ §17 | ԱՐԱԲԱԿԱՆ ԽԱԼԻՖԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ թեման։
Մինչ այս թեման ուսումնասիրելը ես գիտեի, որ արաբները կապված են Իսլամի տարածման հետ և որ նրանք ունեցել են մեծ պետություն՝ խալիֆայություն։ Գիտեի նաև, որ Իսլամը ստեղծվել է Մուհամմեդ մարգարեի կողմից և արագ տարածվել է տարբեր երկրներում։ Բացի այդ, լսել էի, որ արաբները զարգացրել են գիտությունը, մաթեմատիկան և բժշկությունը միջնադարում։Այս թեման ուսումնասիրելով ես հասկացա, որ Արաբական խալիֆայությունը ոչ միայն կրոնական, այլ նաև հզոր քաղաքական և ռազմական պետություն էր։ Այն ստեղծվեց 7-րդ դարում և շատ արագ ընդարձակվեց՝ ընդգրկելով Մերձավոր Արևելքը, Հյուսիսային Աֆրիկան և նույնիսկ Իսպանիայի մի մասը։

Իմացա, որ խալիֆայության մեջ կարևոր դեր ուներ խալիֆը՝ որպես պետության և կրոնի առաջնորդ։ Նա միաժամանակ ղեկավարում էր բանակը և հասարակական կյանքը։
Նաև հետաքրքիր էր իմանալ, որ արաբական քաղաքները, օրինակ՝ Բաղդադը, դարձել էին գիտության ու մշակույթի կենտրոններ, որտեղ զարգացել են մաթեմատիկան, աստղագիտությունը և բժշկությունը։ Շատ գիտելիքներ Եվրոպա են անցել հենց արաբների միջոցով։Ես կուզեի ավելի խորությամբ հասկանալ, թե ինչպես էր կազմակերպված առօրյա կյանքը խալիֆայությունում՝ սովորական մարդկանց կյանքը, ոչ միայն առաջնորդների։
Նաև հետաքրքիր է իմանալ, թե ինչու այս հզոր կայսրությունը ժամանակի ընթացքում սկսեց թուլանալ և բաժանվել տարբեր մասերի։
Եվ վերջապես կուզեի ուսումնասիրել արաբ գիտնականների կոնկրետ հայտնագործությունները, որոնք այսօր էլ օգտագործվում են գիտության մեջ։Արաբական խալիֆայությունը ինձ համար դարձավ օրինակ այն բանի, թե ինչպես կարող է մի պետություն միաժամանակ ունենալ ուժ, գիտություն և մշակույթ։ Այն միջնադարի կարևորագույն քաղաքակրթություններից մեկն էր, որը մեծ ազդեցություն է թողել աշխարհի զարգացման վրա։

Պատմություն 7

Մայիսի 10-20-ը, առաջադրանք,7-րդ դաս.

Leave a comment

Սիրելի սովորողներ, խնդրում եմ ներբեռնել դասագիրքը:

Հայաստանը Պարսկաստանի,Բյուզանդիայի և Արաբական խալիֆայության միջև/ էջ 129/

Պայքար ինքնավարության համար

Աշխատանք սկզբնաղբյուրների հետ
1 | Վերլուծի՛ր և ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչը ստիպեց Վարդան Մամիկոնյանին, որ կրկին վերադառնա Արևելյան Հայաստան և ստանձնի ապստամբության պատասխանատվությունը։
Սկզբում պարսկական իշխանությունները փորձում էին հայերին ստիպել հրաժարվել քրիստոնեությունից և ընդունել զրադաշտականությունը։Բացի այդ, ժողովուրդն ու նախարարները վստահում էին հենց Վարդան Մամիկոնյանին։Վարդանը նաև զգում էր իր պատասխանատվությունը հայրենիքի նկատմամբ։
2 | Մեկնաբանի՛ր։ Ինչպե՞ս կմեկնաբանեք այն, որ Տիզբոնում կեղծ ուրացությունից հետո Հայաստան վերադառնալով՝ Վարդան Մամիկոնյանը, ըստ Ղազար Փարպեցու, ուզում է մեկնել Բյուզանդիա (Հունաց աշխարհ)։
Վարդան Մամիկոնյանը ցանկանում էր մեկնել Բյուզանդիա, որովհետև Տիզբոնում կատարած կեղծ ուրացությունից հետո նա դժգոհ ու ծանր վիճակում էր։ Նա հասկանում էր, որ Պարսկաստանում այլևս չի կարող ազատ պայքարել հայ ժողովրդի հավատի և ազատության համար։ Բյուզանդիան քրիստոնյա պետություն էր, և այնտեղ նա կարող էր աջակցություն գտնել ու շարունակել պայքարը հայերի պաշտպանության համար։

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Բնութագրի՛ր:
աշխարհագիր -բնակչության և ունեցվածքի հաշվառում՝ հարկեր սահմանելու նպատակով։
Հազկերտ II -Սասանյան Պարսկաստանի արքան, որը փորձում էր հայերին պարտադրել զրադաշտականություն։
Վասակ Սյունի -հայ նախարար, Սյունիքի իշխանը, որը սկզբում մասնակցեց ապստամբությանը, հետո անցավ պարսիկների կողմը։
Վարդան Մամիկոնյան -հայ զորավար և ազգային հերոս, 451 թ. գլխավորեց հայերի պայքարը պարսիկների դեմ։
Սահակ Բագրատունի -հայ նախարար, որը մասնակցում էր ազատագրական պայքարին։
Վահան Մամիկոնյան -Վարդան Մամիկոնյանի եղբորորդին, որը շարունակեց պայքարը և հասավ Նվարսակի հաշտությանը։
Ավարայրի ճակատամարտ -451 թ. տեղի ունեցած ճակատամարտ հայերի և պարսիկների միջև՝ հանուն քրիստոնեական հավատի և ազատության։
Նվարսակի հաշտություն-պայմանագիր հայերի և պարսիկների միջև, որով հայերը ստացան կրոնական ազատություն։
Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Ներկայացրո՛ւ։ Ի՞նչ քայլերի դիմեց Հազկերտ II-ը՝ Արևելյան Հայաստանի ներքին ինքնուրույնությունը ոչնչացնելու ուղղությամբ:
Հազկերտ II նպատակ ուներ Արևելյան Հայաստանը լիովին ենթարկել Պարսկաստանին և վերացնել նրա ներքին ինքնուրույնությունը։Հայ նախարարների վրա ուժեղացրեց վերահսկողությունը,Կազմակերպեց աշխարհագիր, որպեսզի հաշվարկի բնակչությունն ու հողերը և բարձրացնի հարկերը։Փորձեց թուլացնել հայկական ազնվականության դիրքերը՝ բաժանելով և իրար դեմ հանելով նախարարներին։
բ. Բացատրի՛ր։ Ինչո՞վ էր պայմանավորված Արևելյան Հայաստանում Սասանյանների վարած հանդուրժողական քաղաքականությունը։
գ. Վերլուծի՛ր :Արդյո՞ք հնարավոր էր խուսափել Ավարայրի ճակատամարտից։ Ինչպե՞ս և ինչո։
Ա3 | Քննադատական մտածողություն

  1. Ճանաչի՛ր ազդեցությունը: Ի՞նչ նշանակություն ունեցան Վարդանանց և Վահանանց պատերազմները. արդյո՞ք դրանք հասան իրենց նպատակին, ինչպե՞ս։
  2. Ընդհանրացրո՛ւ։ Ինչո էին Սասանյան արքաները ձգտում հայերին դավանափոխ անել։
  3. Գնահատի՛ր։ Որքանո՞վ էին արդարացված Վասակ Սյունու և Վարդան Մամիկոնյանի
    խմբավորումերի մոտեցումերը. հիմավորի՛ր և փաստարկի՛ր:
    Ա4 | Պատճառ և հետևանք, պատմական նշանակություն
    Պատկերացրո՛ւ, որ դու Վասակ Սյունին ես և արդեն գիտես, որ Վարդան Մամիկոնյանն ու իր
    կողմակիցները վճռել են մինչև վերջ պայքարել Սասանյանների դեմ։ Իսկ քո երկու որդիները
    պատանդ են Սասանյան արքունիքում։ Ի՞նչ քայլերի կդիմես այդ վճռական պահին և
    ինչպե՞ս կհիմավորես քո արարքը։
    Ըստ քեզ՝ ի՞նչ ընթացք կարող էին ունենալ հայ-պարսկական հարաբերությունները, եթե Վարդան
    Մամիկոնյանն ու իր կողմ­նակիցները վստահեին Վասակ Սյունուն և դադարեցնեին ռազմական
    գործողությունները։ Կամ հակառակը՝ եթե Վասակ Սյունին միանար Վարդան Մամիկոնյանին։

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Հուստինիանոս I (527-565) – Բյուզանդիայի կայսր, որը փորձում էր ուժեղացնել կենտրոնացված իշխանությունը և իր ազդեցությունը նաև Հայաստանում
Հովհաննես Արշակունի – հայ նախարարական գործիչ, կապված հայ իշխանական համակարգի պահպանման պայքարի հետ
Խոսրով I Անուշիրվան (531-579) – Սասանյան Պարսկաստանի շահ, ուժեղացրել է պետությունը և պահպանել Հայաստանի արևելյան հատվածի վերահսկողությունը
Քաղկեդոնի չորրորդ տիեզերաժողով – ժողով, որը հաստատեց Քրիստոսի երկու բնությունների ուսմունքը
Դվինի առաջին և երկրորդ ժողովներ – Հայ եկեղեցու ժողովներ, որոնք մերժեցին քաղկեդոնական որոշումները և հաստատեցին միաբնակ դիրք
Հայաստանի 591 թ. բաժանումը – Հայաստանի բաժանում Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի միջև
միաբնակ – ուսմունք, ըստ որի Քրիստոսն ունի մեկ բնություն
երկաբնակ – ուսմունք, ըստ որի Քրիստոսն ունի երկու բնություն
նեստորական – ուսմունք, որը բաժանում է Քրիստոսի աստվածային և մարդկային բնությունները
քաղկեդոնական – ընդունում է Քրիստոսի երկու բնություն
հակաքաղկեդոնական – մերժում է Քաղկեդոնի որոշումները
քուստակ – Սասանյան վարչական-հարկային միավոր

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Բյուզանդիան փորձում էր Հայաստանը ներքաշել իր քաղաքական ու եկեղեցական համակարգի մեջ, իսկ Սասանյանները՝ պահել այն խիստ վարչական և հարկային վերահսկողության տակ, հաճախ նաև կրոնական ճնշմամբ
բ. Պարսկա-բյուզանդական 20-ամյա պատերազմը պայմանավորված էր երկու կայսրությունների մրցակցությամբ տարածաշրջանի գերիշխանության համար, հատկապես Հայաստանի ռազմավարական դիրքի պատճառով
գ. Տիեզերաժողովները կարևոր էին, որովհետև որոշում էին եկեղեցու ուսմունքը, իսկ Հայոց եկեղեցին մերժեց քաղկեդոնական որոշումները՝ պահպանելով իր ինքնուրույնությունն ու ազգային ինքնությունը

Ա3 | Փոփոխություն և շարունակականություն
Դվինի 554 թ. ժողովը ամրապնդեց Հայոց եկեղեցու անկախությունը և վերջնականապես ամրացրեց միաբնակ ուղղությունը
Հուստինիանոս I-ի վերափոխությունները հայ նախարարների համար բերեցին իշխանության սահմանափակում, հարկային ճնշում և որոշ իրավունքների կորուստ
Պարսկաստանն ու Բյուզանդիան հայկական զորքերը երկրից դուրս էին տեղակայում, որպեսզի թուլացնեն հայ նախարարների ռազմական ուժը և կանխեն ապստամբությունները

Ա4 | Պատճառ և հետևանք, պատմական նշանակություն
Ապստամբությունը կարելի է գնահատել որպես անկախության համար պայքար, սակայն այն պարտվեց ուժերի անհավասարության պատճառով
Արդյունքները միայն խաբեությամբ կամ միամտությամբ չեն բացատրվում, քանի որ հիմնական պատճառը Բյուզանդիայի և Պարսկաստանի ուժեղ քաղաքական և ռազմական ճնշումն էր

Ա1 | Հասկացություններ և անուններ
Օստիկան – արաբական իշխանական ներկայացուցիչ Հայաստանում
Խալիֆ – արաբական խալիֆայության ղեկավար
Թեոդորոս Ռշտունի – հայ զորավար և քաղաքական գործիչ, որը բանակցել է արաբների հետ
Մուավիա – Ումմայան խալիֆայության հիմնադիր
Ումմայաններ – արաբական խալիֆայության դինաստիա
Աբբասյաններ – արաբական խալիֆայության հաջորդ դինաստիա
Բագարատ Բագրատունի – հայ իշխանական գործիչ Բագրատունիների տոհմից
Մութավաքիլ – Աբբասյան խալիֆ, վարել է խիստ քաղաքականություն
բորբորիտներ – կրոնական շարժում, որը քննադատում էր եկեղեցական կարգը
մծղնեականներ – կրոնական աղանդ
պավլիկյաններ – քրիստոնեական աղանդ, որը մերժում էր եկեղեցական հիերարխիան
հակաարաբական ապստամբություններ – հայերի դիմադրությունը արաբական տիրապետության դեմ

Ա2 | Հիմնական գաղափարներ
ա. Պավլիկյանները քարոզում էին հավասարություն, պարզ քրիստոնեական կյանք և եկեղեցու հիերարխիայի մերժում։ Շարժումը ուներ և՛ բացասական, և՛ որոշ դրական հետևանքներ, քանի որ առաջացնում էր ներքին պառակտում, բայց նաև սոցիալական բողոք
բ. Արաբները Հայաստանում վարում էին հարկային վերահսկողության և վարչական կառավարման քաղաքականություն, աստիճանաբար փորձելով ամրապնդել իրենց իշխանությունը
գ. 652 թ. պայմանագիրը որոշ չափով արդարացված էր, քանի որ ապահովում էր խաղաղություն և ներքին ինքնավարություն՝ փոխարենը հարկ վճարելու

Ա3 | Փոփոխություն և շարունակականություն
Հակաարաբական ապստամբությունները թուլացրին նախարարական տոհմերը, բայց պահպանեցին անկախության գաղափարը
Բյուզանդիայի քաղաքականության մեղմացումը պայմանավորված էր արաբական վտանգով և Հայաստանի դաշնակցի կարիքով
Մամիկոնյանների և Բագրատունիների մոտեցումները տարբեր էին, բայց երկուսն էլ նպատակ ունեին պահպանել Հայաստանը՝ մեկը ռազմական, մյուսը՝ դիվանագիտական ճանապարհով

Ա4 | Փաստարկում և հիմնավորում
Եթե ես լինեի Դվինում, ես կզարմանայի պավլիկյանների «Զորություն» գրքից, բայց չէի ոչնչացնի կամ անմիջապես մերժի այն, այլ կփորձեի հասկանալ դրա գաղափարները, քանի որ այդպիսի ուսմունքները ցույց էին տալիս ժամանակի կրոնական և հասարակական պայքարը