«Ազատության գինը»

  1. Կարդա’, գրի’ր առակի ասելիքը։
    Իմաստությունն ու սառնասրտությունը հաճախ ավելի հզոր են, քան պարզապես ուժը կամ դժգոհությունը։
  2. Վերնագրի’ր առակը։
    Ես այն վերնագրում եմ «Ազատության գինը»։

Մի առևտրականի մոտ անազատության մեջ մաշվում էր մի թռչնակ: Մի անգամ առևտրականը պատրաստվում էր մեկնել Հնդկաստան՝ նրա հայրենիք: Թռչնակը խնդրեց, որ իր մասին պատմի ազատ թռչուններին:

Առևտրականն ազնվորեն պատմեց իր գերու մասին ինչ-որ վայրի թռչունի: Նա սատկած ընկավ գետնին: Առևտրականը մտածեց, որ դա իր սիրելի թռչնակի ընկերուհին էր, ու շատ վշտացավ:

Առևտրականը վերադարձավ տուն, ու թռչնակը հարցրեց, թե ինչ նորություն է բերել:

— Ավաղ, ես պատմեցի քո մասին ընկերուհիներիցդ մեկին, ու նա հենց այդ պահին վշտից մահացավ:

Հազիվ էր նա այսքանը ասել, թռչնակը անշնչացած ընկավ վանդակի հատակին:

— Ընկերուհու մահվան մասին լուրը սպանեց նրան,- մտածեց վշտացած առևտրականը:

Նա թռչնակին դուրս հանեց վանդակից ու դրեց պատուհանագոգին: Թռչնակը հենց նույն պահին պատուհանից դուրս թռավ: Նա պատուհանի առաջ թառեց ծառի ճյուղին ու ասաց վաճառականին.

— Անխելք, դա խորհուրդ էր իմ ընկերների կողմից, թե ինչպես վարվեմ, որպեսզի ազատվեմ գերությունից։ Եվ դա ինձ փոխանցվեց քո միջոցով։

Ու թռչնակը թռավ, վերջապես, ազատ:

Նյութի խտություն։Մարմնի զանգվածի և ծավալի հաշվումը

Մի քանի փորձերով ներմուծել <<Նյութի խտություն>>մեծությունը և խտության բանաձևի ստացումը։
Նյութերի մաքրության որոշումը օգտվելով խտության ֆիզիկական սահմանումով

1.Ո՞ր մեծությունն է կոչվում նյութի խտություն:
Նյութի խտություն է կոչվում այն ֆիզիկական մեծությունը , որը հավասար է մարմնի զանգվածի և ծավալի հարաբերության։

2.Ինչպե՞ս է որոշվում նյութի խտությունը։
Նյութի խտությունը որոշելու համար մարմնի զանգվածը բաժանում ենք ծավալին, օգտագործելով բանաձևը ρ= m/V

3.Ի՞նչ միավորներով  է արտահայտվում նյութի խտությունը

Հիմնականը ՝կգ/մ3, նաև սմ/գ3։

4.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի ծավալը,եթե հայտնի են նրա զանգվածը և նրա խտությունը
Մարմնի ծավալը հաշվելու համար պետք է մարմնի զանգվածը և խտությունը հարաբերենք, օգտագործելով բանաձևը ՝ V=m/ρ

5.Ինչպե՞ս կարելի է հաշվել մարմնի զանգվածը,եթե հայտնի են նրա ծավալը և նյութի խտությունը:
Մարմնի զանգվածը հաշվելու համար պետք է մարմնի ծավալը և խտությունը բազմապատկենք, բանաձևը՝ m=ρV

Լրացուցիչ առաջադրանք
Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ33 -39 առաջադրանքները։
Տարբեր երկրների զանգվածի չափման միավորներ

Մարմինների խտությունը

Գ.Մխիթարյանի <<Գիտելիքների ստուգման առաջադրանքներ մաս I>>-ից էջ33 -39 առաջադրանքները։

Տարբերակ I
I. (1) Բետոնի խտությունը 2200կգ/մ3 է, նշանակում է, որ 1մ3 ծավալով բետոնը 2200կգ է:
Պատասխան՝ 1․
II.(2) 20մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը
16000կգ է: Հաշվեք կերոսինի խտությունը.
V=20մ3 p=m/v= 16000կգ/20մ3 = 800կգ/մ3
m=16000կգ
p= ?

Պատասխան՝ 2
III.(3)Կաղնու փայտից պատրստված 0,002մ3 ծավալով չորսուի
զանգվածը 1,6կգ է: Հաշվեք կաղնու խտությունը.
V= 0,002մ3 p=m/v= 1,6կգ/0,002մ 3 = 800կգ/մ3
m= 1,6կգ
p=?

Պատասխան՝ 4
IV.(4) Մարմարի խտությունը 2700 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով.
p=2700 կգ/մ3
p գ/սմ3 = ?
1կգ/մ3 = 1000գ/1000000սմ3 =2700կգ/մ3/1000սմ3= 10,5գ/սմ3

Պատասխան՝ 2
V.(5) 0,5դմ3 ծավալով մոմի կտորը կշռում է 450գ: Հաշվեք մոմի
խտությունը.
V= 0.5դմ 3 V= 0.5դմ 3 = 0,5դմ 3 *100= 50սմ3
m= 450գ p=m/v= 450գ/50սմ 3 = 9գ/սմ 3
p=?

Պատասխան ՝ 1

Տարբերակ II
I. (1) Բանաձևերը գրելիս խտությունը նշանակում են p տառով,
զանգվածը m տառով և ծավալը V տառով.

Պատասխան՝ 3
II. (2) Սառույցի խտությունը 900կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ 1մ3 ծավալով սառույցի զանգվածը 900կգ է

Պատասխան՝ 1
III. (3) 0,5մ3 տարողությամբ ապակե բալոնի մեջ տեղավորվում է 400կգ սպիրտ: Որքա՞ն է սպիրտի խտությունը.
V= 0,5մ 3 p=m/v= 400կգ/0,5մ 3 =800կգ/մ3
m= 400կգ
p=?

Պատասխան՝ 4
IV. (4) Բենզինի խտությունը 710կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ 3-ով.

p= 710կգ/մ3
p գ/սմ3 = ?
1կգ/մ3 = 1000գ/1000000սմ3 =710կգ/մ 3/1000սմ3= 0,71գ/սմ 3

Պատասխան՝ 3
V. (5) Մետաղյա դետալը, որը պատրաստված է 1,5դմ3 ծավալով
համաձուլվածքից, կշռում է 6կգ: Հաշվեք համաձուլվածքի խտությունը.

V= 1.5դմ 3 V= 1.5դմ 3 = 1,5դմ 3 *1000= 1500սմ3
m= 6կգ m=6կգ
*1000=6000 p=m/v= 6000գ/1500սմ 3 = 4 գ/սմ 3
p=?

Պատասխան՝ 3


Տարբերակ III

I. Որպեսզի գտնենք մարմնի խտությունը, հարկավոր է նրա զանգվածը բաժանել ծավալին։
Պատասխան՝ 1
II. Կերոսինի խտությունը 800կգ/մ3է: Դա նշանակում է, որ 1 կգ զանգվածով կերոսինը զբաղեցնում է 800մ3 ծավալ։
Պատասխան՝ 1
III. 0,2մ3 տարողությամբ տակառը պարունակում է 160կգ զանգվածով նավթ: Որքա՞ն է նավթի խտությունը.
V= 0,2մ 3 p=m/v= 160կգ/0,2մ 3 =800կգ/մ3
m= 160կգ
p=?

Պատասխան՝ 4
IV. Արծաթի խտությունը 10500կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3-ով.
p= 10500կգ/մ3
p գ/սմ 3 = ?
1կգ/մ 3 = 1000գ/1000000սմ3 =10500կգ/մ 3/1000սմ3= 10,5գ/սմ 3

Պատասխան՝ 2
V. Ապակե ձուլվածքը զբաղեցնում է 0,6դմ3 ծավալ և ունի 1,5կգ զանգված: Որոշեք ապակու խտությունը.

V= 0.6դմ 3 = 0,6դմ 3 *1000= 600սմ 3
m= 1.5կգ = 1,5կգ*1000= 1500գ
p=? p=m/v= 450գ/50սմ 3 = 9գ/սմ 3

Պատասխան՝ 4


Տարբերակ IV

I․ (1) Նյութի խտություն անվանում են այդ նյութի միավոր ծավալի զանգվածը։
Պատասխան՝ 3
II. (2) Օդի խտությունը 1,290կգ/մ3 է: Դա նշանակում է, որ 1 մ3 ծավալով օդի զանգվածը 1,290կգ է:
Պատասխան՝ 1
III. (3) 50մ3 տարողությամբ բաքը լցված է կերոսինով, որի զանգվածը
4000կգ է: Ինչքա՞ն է կերոսինի խտությունը.
V= 50մ 3 p=m/v= 4000կգ/50մ 3 =80կգ/մ3
m= 4000կգ
p=?

Պատասխան՝ չգտա գրքում գրված։
IV. (4) Կապարի խտությունը 11 300 կգ/մ3 է: Այն արտահայտեք գ/սմ3- ով.
p= 11 300 կգ/մ 3
p գ/սմ 3 = ?
1կգ/մ 3 = 1000գ/1000000սմ3 =11 300կգ/մ 3/1000սմ3= 11,3գ/սմ 3

Պատասխան՝ 2
V. (5) 10լ տարողությամբ դույլի մեջ լցված է 9կգ զանգվածով մեքենայի
յուղ: Հաշվեք մեքենայի յուղի խտությունը.
V= 10լ = 10լ *1000= 10000սմ 3
m= 9կգ = 9կգ*1000= 9000գ
p=? p=m/v= 9000գ/10000սմ 3 = 0,9գ/սմ 3

Պատասխան՝ 2


Պինդ մարմնի խտության որոշումը
Տարբերակ 1
Նկար 11-ում պատկերված է չաւիագլան, որի մեջ ջուր է
լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա,Բ, մակարդակը:


I. Որքա՞ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը

C= a-b/n= (150մլ-100մլ)/5=50մլ/5=10մլ= 10սմ3
10մլ= 10սմ3

Պատասխան՝ 2
II. Որքա՞ն էր փորձանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը:

V=80սմ 3
Պատասխան՝ 5
III. Որքա՞ն է չափանոթի մեջ սուզված մարմնի ծավալը.

V2 = 90սմ 3
V1=80սմ 3
V= V2-V1= 90սմ 3-80սմ 3= 10 սմ 3
Պատասխան՝ 1
IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը: Մարմնի զանգվածը ցույց է տրված
նկարում.

V=10սմ3
m= 70գ
p=? p =m/v= 70գ/10սմ3 = 7,0 գ/սմ3
Պատասխան՝ 2


Տարբերակ 2

Նկար 12-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա1Բ1 մակարդակը:.

I. Որքա ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը.

200-100=100
100/5=20սմ3
Պատասխան՝ 4
II. Որքա՞ն էր չափանոթում եղած ջրի ծավալը.

100+40=140սմ3
Պատասխան՝ 1
II. Որքա՞ն է չափանոթում սուզված մարմնի ծավալը.

160-140=20սմ3
Պատասխան՝ 4
IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը, մարմնի զանգվածը ցույց է
տված նկարում.

V= 20սմ3
m= 170գ
p=? p=m/v=170գ/20սմ3 = 8,5գ/սմ3
Պատասխան՝ 1


Տարբերակ 3

Նկար 13-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է
լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց
հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա,Բ, մակարդակը.


I. Որքա՞ն է չափանոթի ամանափոքր բաժանման արժեքը.
150-100=50

50/2=25սմ3
Պատասխան՝ 3
II. Որքա՞ն էր չափանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը.
100սմ3+25սմ3=125սմ3

Պատասխան՝ 2
III. Որքա՞ն է չափանոթում սուզված պինդ մարմնի ծավալը.
175սմ3-125սմ3= 50սմ3
Պատասխան՝ 3



Տարբերակ 4

Նկար 14-ում պատկերված է չափագլան, որի մեջ ջուր է լցված մինչև ԱԲ մակարդակը: Մարմինը ջրի մեջ ընկղմելուց հետո ջուրը բարձրացավ մինչև Ա,Բ1 մակարդակը:

I. Որքա՞ն է չափանոթի ամենափոքր բաժանման արժեքը.
150-100=50
50/2=25սմ3
Պատասխան՝ 3
II. Որքա՞ն էր չափանոթի մեջ լցված ջրի ծավալը.
150սմ3
Պատասխան՝ 3
III. Որքա՞ն է չափանոթի մեջ սուզված պինդ մարմնի ծավալը.
200-150=50սմ3
Պատասխան՝ 3
IV. Հաշվեք մարմնի խտությունը, մարմնի զանգվածը ցույց է –
տված նկարում.
V= 50սմ3
m=445գ
p=? p=m/v=445գ/50սմ3 = 8,9 գ/սմ3
Պատասխան՝ 3

Տարբերակ 1
I. (2) Չուգունե, ճենապակե և արույրե կշռաքարերը ունեն նույն
զանգվածը: Նրանցից որ՞ն ունի ավելի մեծ ծավալ.
Ճենապակի
Պատասխան ՝ 2
II. (2) Որոշեք 40մ երկարությամբ, 15մ լայնությամբ և 3մ հաստությամբ սառցադաշտի սառույցի զանգվածը.
երկարություն=40մ
լայնություն =15մ
հատություն = 3մ V= 40մ * 15մ * 3մ = 1800մ3
p=900կգ/մ3 m=V*p
m=? m= 900կգ/մ3 * 1800մ3= 1,670000կգ
m= 1,670000կգ/1000= 1620տ
Պատասխան՝ 5
III. (3) Որոշեք պարաֆինի կտորի ծավալը, եթե նրա զանգվածը 0,18կգ է.
m= 0,18 կգ V=m/p= 0,18կգ/ 900կգ/մ3 = 0,0002 մ3
p= 900կգ/մ3
V=?
Պատասխան՝ 3
IV. (4) Մարմնամարզիկների մոտ թոքերի ծավալը երկու անգամ մեծ է, քան այն մարդկանց մոտ, ովքեր չեն զբաղվում սպորտով: Որոշեք մարզիկի ներշնչած օդի զանգվածը մեկ ներշնչման ժամանակ, եթե նրա թոքերի ծավալը 6000սմ3 է.
p = 0,00129 գ/սմ3
V=6000սմ3 m=p*V = 0,00129 գ/սմ3* 6000սմ3 = 7,74 գ
m=?
Պատասխան՝ 4

Տարբերակ 2
I. (2) Պողպատե, արույրե և թուջե գնդերը ունեն նույն ծավալները:
Նրանցից որ՞ն ունի ավելի մեծ զանգված.

Արույրը
Պատասխան՝2
II. (3) Մարդու մարմնի խտությունը 1070 կգ/մ3 է: Որոշեք 53,5 կգ զանգված ունեցող մարդու ծավալը.

p=1070կգ/մ3 V=m/p= 53,5կգ/ 1070կգ/մ3 = 0,05մ3
m= 53,5կգ
V=?

Պատասխան՝ 2
III. (3) 10լ տարողությամբ դույլը լցված է բենզինով: Որոշեք բենզինի
զանգվածը.

p=0,71գ/սմ3 m=p*V= 710գ/սմ3 * 10սմ3 = 7100գ= 7,1կգ
V=10լ= 10 սմ3
m=?
Պատասխան՝ 1
IV. (4) Հանգստի վիճակում գտնվող մարդը 1ր- ում ներշնչում է մինչև
200սմ3 ծավալով թթվածին: Որոշեք թթվածնի զանգվածը, որը
անհրաժեշտ է մարդուն 1 ժամվա ընթացքում.

V= 200սմ3 m= p*V= 0,00143գ/սմ3 * 200սմ3= 0,286գ
p=0,00143գ/սմ3
m=?


Տարբերակ 3

I. (2) Պողպատից, արույրից և թուջից պատրաստված երեք գնդիկներ
ունեն նույն զանգվածները: Դրանցից որի՞ ծավալն է ամենափոքրը.

Արույրի․
Պատասխան՝ 2
II. (3) 5տ տարողությամբ ինքնաթափը քանի՞ ուղերթ պետք է կատարի, որպեսզի 100մ3 գրանիտ տեղափոխի: (Գրանիտի խտությունը 2600կգ/մ3 է).

V= 100մ3
p=2000կգ/մ3 m=V*p=100մ3/2000կգ/մ3 = 260000կգ=260տ
mբեռ=5տ
ուղեթռի քանակը =? ուղեթռի քանակը = 260տ/5տ= 52
Պատասխան՝ 4
III. (3) Ինչպիսի՞ տարողությամբ տարա պետք է ունենալ, որպեսզի նրա մեջ հնարավոր լինի պահել 100կգ զանգվածով նավթ.

m= 100կգ
p=800կգ/մ3 V=m/p=100կգ/800կգ/մ3 = 0,125մ3 = 125լ
V=?
Պատասխան՝ 4
IV. (4) Մարդու նորմալ կենսագործունեության համար մեկ օրում
անհրաժեշտ է 0,65մ3 թթվածին: Հաշվեք այդ թթվածնի զանգվածը.

V= 0,65մ3
p=1,43կգ/մ3 m=V*p=0,65մ3/1,43կգ/մ3 = 0,9295կգ=0,93
m=? m = »0,93
Պատասխան ՝2

Տարբերակ 4
I. (2) Պողպատից, արույրից և թուջից պատրաստված երեք գնդիկներ
ունեն նույն ծավալները: Դրանցից որի՞ զանգվածն է ամենափոքրը.

Թուջի
Պատասխան՝ 2
II. (3) էքսկավատորի շերեփը միանգամից 1,5մ3 հող է վերցնում:

Որքա՞ն է վերցված հողի զանգվածը, եթե նրա խտությունը 2600կգ/մ3 է.
V= 1,5մ3 m=p*V =1,5մ3 * 2600կգ/մ3=3900կգ= 3,9 տ
p=2600կգ/մ3
m=?
Պատասխան՝ 3
III. (3) Ցինկի և կապարի համաձուլվածքի խտությունը 8100կգ/մ3 է: Որքա՞ն է այդ համաձուլվածքից պատրաստված 16,2կգ զանգվածով չորսուի ծավալը.

p=8100կգ/մ3 V=m/p= 16.2 կգ* 8100կգ/մ3 = 0,002մ3
m= 16.2 կգ
V=?
Պատասխան՝ 2
IV. (4) Օրվա ընթացքում մարդը ներշնչում է 16մ3ծավալով օդ: Յաշվեք այդ օդի զանգվածը.

V=16մ 3
p=1,29կգ/մ3 m= V*p= 16մ 3 *1,29կգ/մ3 = 20,6 կգ
m=?
Պատասխան՝ 1